Zcash madencilik ödeme yöntemleri: SOLO, PROP, PPLNS, PPS+ ve PARTY nasıl çalışır?

Zcash madencilik ödeme yöntemleri, cihazınızın share’lerinin nasıl ZEC’e dönüşeceğini ve şans riskini kimin taşıyacağını belirler. Ücretler hesaba katılmadan, uzun vadede hepsinin ortalaması aşağı yukarı aynıdır; bu yüzden asıl fark varyanstadır. Bu rehber SOLO, PROP, PPLNS, PPS+ ve PARTY yöntemlerini açıklıyor, ardından hangisinin donanımınıza uygun olduğunu gösteriyor.

Share’ler, turlar, efor ve şans

Bir havuz hashrate’inizi doğrudan göremez. Bunun yerine cihazınız share gönderir: gerçek bir bloğa göre daha kolay bir hedefi karşılayan çözümler. Her share’in aynı zamanda bir bloğu çözme ihtimali bellidir; bu yüzden share’ler yapılan işi adil biçimde ölçer. Aşağıdaki havuz yöntemlerinin hepsi bu sayımdan yola çıkar.

Tur, aynı havuzun bulduğu iki blok arasındaki aralıktır. Efor, bir turda yapılan işi bir bloğun ortalama gerektirdiği işle karşılaştırır. Yani %100’lük bir tur tam olarak ortalama kadar iş gerektirmiştir. %100’ün altı şanslı, üstü şanssız demektir, ama ikisi de sürekli yaşanır.

Şans, aynı verilere öbür taraftan bakar. Belirli bir dönemde, örneğin son 100 blokta, bulunan blokları havuzun yaptığı işe göre beklenen bloklarla karşılaştırır. Eforun aksine, %100’ün üzerindeki bir şans değeri iyi şans anlamına gelir. Ancak havuzların hepsi tek bir standarda uymaz; bu yüzden bir havuzun şans değerinin hangi yönü gösterdiğini kontrol edin.

Her yöntemin ardındaki Zcash rakamları

Tüm hesaplamaları üç protokol gerçeği belirler. Birincisi, Zcash her 75 saniyede bir blok hedefler (ZIP 208); böylece zincire günde yaklaşık 1.152 blok eklenir. İkincisi, Kasım 2024’teki NU6’dan bu yana geliştirme fonu paylaşımı, blok sübvansiyonunun %80’ini madencilere bırakır. NU6.1, Kasım 2025’te bu paylaşımı korudu. Bugün bu, madenciler için blok başına 1,25 ZEC artı işlem ücretleri anlamına gelir (z.cash).

Üçüncüsü, bir birim zorluk 8.192 beklenen çözüme eşittir. Bu çarpan, protokolün 2^243 olan en kolay hedefinden gelir (Zebra belgeleri), çünkü 2^256 bölü 2^243, 8.192 eder. Yani bir blok ortalamada zorluk × 8.192 çözüm gerektirir.

Zcash zorluğu her blokta yeniden ayarlar, bu yüzden rakam hızla değişir. 26 Eylül 2026’da günlük ortalama yaklaşık 275 milyondu (Blockchair). Bu seviyede bir blok ortalamada yaklaşık 2,25 trilyon çözüm gerektirir. Bu işin 75 saniyede yapılması, saniyede kabaca 30 milyar çözümlük (30 GSol/s) bir ağ hızı anlamına gelir.

Zcash madencilik ödeme yöntemleri share’leri nasıl ödüllere dönüştürür

Her yöntem tek bir soruyu yanıtlar: bir blok bulunduğunda ödülü kim alır? ZProMiners’ta SOLO, PROP ve PPLNS yayında ve üçü de doğrudan şeffaf coinbase ödemeleri kullanır. Ödülü madencilerin şeffaf adreslerine bloğun kendi coinbase’i taşır; bu yüzden herkes bunu bir blok gezgininde doğrulayabilir. Ücretler ve PPLNS penceresi gibi güncel parametreler için yöntem sayfalarına bakın.

SOLO: ödülü bloğu bulan alır

Solo madencilikte bir bloğun ödülünü yalnızca o bloğu bulan madenci alır. Bloğun coinbase’i, madenci ödülünü doğrudan bloğu bulanın adresine gönderir. Blok çözmeyen share’ler hiçbir şey kazanmaz. Sonuç olarak SOLO, tüm yöntemler arasında en yüksek varyansa sahiptir: ödüller rastgele zamanlarda, tam bloklar hâlinde gelir.

PROP: her tur kendi share’lerine göre bölünür

Orantılı anlamına gelen “proportional” kelimesinin kısaltması olan PROP, her bloğu o tur boyunca share gönderen herkes arasında böler. Share’leriniz turdaki işin %2’sini oluşturduysa, ücretler düşülmeden önce ödülün %2’sini alırsınız. ZProMiners’ın PROP havuzunda bloğun coinbase’i, ödülü katkıda bulunan madencilerin adresleri arasında böler. Ardından sonraki tur sıfırdan başlar. PROP, basit ve tur bazında işleyen bir hesaplamaya değer veren istikrarlı madencilere uygundur.

PPLNS: son N share

“Pay per last N shares” (son N share başına ödeme) ifadesinin kısaltması olan PPLNS, tur sınırlarını dikkate almaz. Havuz bir blok bulduğunda ödül, ne zaman gönderilmiş olurlarsa olsunlar son N share’e gider. ZProMiners’ın PPLNS havuzunda coinbase, ödülü bu share’lerin arkasındaki adresler arasında böler. Bu yüzden bir share birkaç bloktan pay alabilir, yalnızca birinden alabilir ya da hiç alamayabilir. Bu da share pencerede kaldığı süre boyunca kaç blok bulunduğuna bağlıdır.

PPS+: share başına sabit ödül

“Pay per share plus” (share başına ödeme artı) ifadesinin kısaltması olan PPS+, doğası gereği farklı çalışır. İşletmeci, bloklar gelsin ya da gelmesin, her geçerli share için sabit bir ödülü garanti eder. Sonuç olarak şans riskini işletmeci üstlenir. Ödül tutarını güncel zorluğa ve blok başına madencilere düşen 1,25 ZEC’lik paya göre belirler. İşlem ücretleri, yani “artı” kısmı ise Hashrate Index rehberinin açıkladığı gibi, genellikle havuzun gerçekten bulduğu blokları izler. Zcash’te ücretler küçük kalır: Eylül 2026’nın sonlarına ait coinbase toplamlarını kendimiz incelediğimizde, tipik bir bloğun yaklaşık 0,001 ZEC ücret taşıdığını gördük. PPS+ çok yakında ZProMiners’ta yayına girecek.

PARTY: özel grup madenciliği

PARTY madenciliği, ZProMiners’a özgü bir yöntemdir ve o da çok yakında geliyor. Özel bir ekibin birlikte madencilik yapmasını ve ödülleri kendi üyeleri arasında paylaşmasını sağlar. Ekibin toplam hashrate’i ne sıklıkla blok bulacağını belirler; bu yüzden daha büyük bir ekip daha istikrarlı ödüller görür. PARTY, hashrate’lerini özel bir grupta birleştirmek isteyen ekiplere uygundur.

Şans riskini kim taşır?

Şans riski, blokların ortalamadan daha yavaş gelme ihtimalidir. Her yöntem bu riski birine yükler.

SOLO yönteminde riskin tamamını siz taşırsınız. Şanslı dönemler blokları erken getirir, şanssız dönemler ise uzun boşluklar bırakır. PROP ve PPLNS yöntemlerinde riski havuz üyeleri paylaşır. Havuz, herhangi bir üyenin tek başına bulacağından çok daha sık blok bulur; bu yüzden her üyenin geliri çok daha düzenli hâle gelir. Yine de şanssız bir dönem, her üyenin gelirini aynı anda düşürür.

PPS+ riskin büyük kısmını işletmeciye aktarır; işletmecinin şanssız dönemleri atlatmak için rezervlere ihtiyacı vardır. Rosenfeld’in “Analysis of Bitcoin Pooled Mining Reward Systems” çalışması, PPS yöntemini bir işletmeci açısından en riskli seçenek olarak niteler. PPS tarzı havuzların genellikle daha yüksek ücret almasının nedeni budur. Son olarak, bir PARTY ekibi kendi şansını kendisi taşır; bu yüzden küçük bir ekip, büyük bir havuza göre daha fazla varyans yaşar.

Havuz atlama: PPLNS neden direnir, PROP neden direnemez

Havuz atlama (pool hopping), bir havuzda yalnızca kuralları sizin lehinize işlerken kazıp sonra ayrılmak demektir. PROP buna davetiye çıkarır. Blok bulmanın hafızası yoktur: bir tur ne kadar uzun sürmüş olursa olsun, geriye kalan ortalama iş değişmez. Bu yüzden bir turun başında gönderilen share, ödül için geç gönderilen bir share’e göre daha az rakip bekler. Dolayısıyla bir PROP turundaki erken share’ler ortalamada daha değerlidir.

Rosenfeld başa baş noktasını hesapladı. Bir tur beklenen işin yaklaşık %43,5’ini geçtiğinde, yeni bir PROP share’i ortalamadan daha az değerlidir. Bu yüzden havuz atlayanlar yeni başlamış turlarda kazar, sonra ayrılır ve uzun turların yükünü sadık madencilere bırakır. Teoride, kesintisiz madencilik yapanlar en kötü durumda adil ödüllerinin %43’üne kadarını kaybedebilir.

PPLNS bu teşviki ortadan kaldırır. Bir share, havuzun sonraki N share boyunca bulduğu bloklardan kazanç sağlar. Bu yüzden share’in beklenen değeri mevcut turun ne kadar sürdüğüne bağlı değildir ve havuz atlamak hiçbir şey kazandırmaz. Rosenfeld bir uç duruma dikkat çeker: zorluk değiştiğinde basit PPLNS artık havuz atlamaya karşı tam olarak dayanıklı değildir. Rosenfeld bu sorunu gideren varyantları da anlatır.

Beş Zcash ödeme yönteminin karşılaştırması

Bu tablo, yukarıda ele alınan Zcash madencilik ödeme yöntemlerinin beşini de özetliyor.

Beklenen değer: aynı ortalama, farklı varyans

Temel sezgi şudur: uzun vadeli geliriniz yönteme değil, ağın yaptığı işteki payınıza bağlıdır. Rosenfeld, havuzda kazmanın beklenen ödülünüzü değiştirmediğini, ancak varyansınızı azalttığını gösterir. Başka bir deyişle havuz, parça parça gelen düzensiz geliri daha yüksek bir ortalamaya değil, düzenli bir akışa dönüştürür.

420 kSol/s hızındaki tek bir Antminer Z15’i ve yukarıdaki zorluğu ele alalım. Bu cihaz ağın yaklaşık %0,0014’ünü oluşturur; bu yüzden ortalamada yılda yaklaşık altı bloğa denk gelen ödül kazanır. Bu da ücretler düşülmeden önce kabaca 7,3 ZEC eder. SOLO bunu rastgele zamanlarda gelen tam bloklar hâlinde, PROP ve PPLNS ise çok sayıda küçük dilim hâlinde ulaştırır. PPS+ bunu, genellikle daha yüksek bir ücret karşılığında, neredeyse sabit bir günlük tutara dönüştürür. Yöntemler arasında gerçekten değişen şey ücretler, varyans ve diğer madencilerin davranışlarından ne ölçüde etkilendiğinizdir.

Donanımınıza hangi Zcash madencilik ödeme yöntemi uyar?

Aşağıdaki örnekler, 26 Eylül 2026’daki yaklaşık 275 milyonluk ortalama zorluğu esas alır. Zorluk sürekli değişir; bu yüzden canlı rakamlar için madencilik hesaplayıcısına bakın. Genel olarak PPLNS, tek bir Z15’ten orta ölçekli bir çiftliğe kadar çoğu madenciye uygundur.

Tek bir Antminer Z15

Solo kazarken tek bir Z15, blok başına ortalama yaklaşık 62 güne ihtiyaç duyar. Bekleme süreleri büyük farklılık gösterir: medyan yaklaşık 43 gündür ve kabaca her beş beklemeden biri 100 günü aşar. Tam bir blok için uzun ve düzensiz beklemeleri kabullenebiliyorsanız SOLO işinizi görür. Aksi takdirde, daha düzenli bir küçük ödül akışı için PPLNS yöntemini seçin. PROP da geliri dengeler, ancak havuz atlayanlar onu sulandırabilir. ZProMiners’ta, PROP veya PPLNS’te bir bloktan size düşen dilim 0,0005 ZEC’in altındaysa ayrı bir çıktı olarak yazılmaz: devredilir ve biriken toplamınız 0,0005 ZEC’e ulaştığında daha sonraki bir bloğun coinbase’inde çıktınıza eklenir; böylece hiçbir şey kaybolmaz ve her çıktı makul bir ücretle korumalı hâle getirilebilecek kadar büyük olur.

Orta ölçekli bir çiftlik

Örnek olarak 50 adet Z15 alalım; bu yaklaşık 21 MSol/s eder. Solo kazdığında bu çiftlik ortalama 30 saatte bir blok, yani ayda yaklaşık 25 blok bulur. Buna rağmen aylık toplamlar tipik olarak %20 civarında dalgalanır. PPLNS bu dalgalanmayı daraltır, ancak çiftliğiniz havuzun daha büyük bir parçası hâline geldikçe bu kazanım küçülür. Bunun yerine sabit gelir istiyorsanız PPS+ yöntemini bekleyin.

Büyük bir çiftlik

500 adet Z15 (210 MSol/s) ile SOLO yönteminde ortalama günde yaklaşık sekiz, ayda ise kabaca 245 blok bulunur. Aylık dalgalanmalar %6 civarına iner; yani bu büyüklükte bir çiftlik zaten küçük bir havuz gibi davranır. Bu da SOLO yöntemini çok uygun bir seçenek hâline getirir. Bütçe ya da kredi için sabit gelire ihtiyaç duyan çiftlikler, yayına girdiğinde PPS+ yöntemini tercih edebilir. Tek bir özel grup olarak kazmak isteyen ortaklar PARTY yöntemini değerlendirebilir.

Bu Zcash madencilik ödeme yöntemlerinden hangisini seçerseniz seçin, kurulum adımları madenciliğe nasıl başlanır rehberimizde anlatılıyor.